Riedijk, Smaakdebat en Psychologie – by Paul de Vries
Waarom wordt er in deze faculteit geen psychologie, sociologie en filosofie onderwezen? Prof. Michiel Riedijk antwoordde op deze vraag aan het eind van de docentenbijeenkomst op 2 september 2011 met: “Ik wil hier geen smaakdebat!”
Michiel Riedijk was gevraagd om de Bachelor te renoveren en revitaliseren. Zonder eerst goed onderzoek te doen startte Riedijk toch meteen met een blanco vel. Als een echte architect begon hij zijn nieuwe concept voor de bachelor te schetsen. Dit heeft hij met veel enthousiasme en gedrevenheid tijdens de docentenbijeenkomst gedaan. Het mooie van een conceptuele schets met abstracte verzamelnamen is dat er ruimte is om je eigen plannen en ideeën voor het onderwijs er in terug te zien.
Helaas voor Riedijk kwamen er aan het eind van zijn fantastische betoog kritische vragen die de conceptuele vorm grotendeels onderuit haalden en helaas bleek de inhoud ook minder mooi dan ieder in de zaal had gehoopt.
Om terug te keren op de opmerking van Riedijk dat hij bang is voor een smaakdebat als je de studenten psychologie, sociologie en filosofie onderwijst. Juist het tegenovergestelde zal het resultaat zijn, want met de kennis uit deze vakken leer je juist te redeneren en analyseren op basis van resultaten uit wetenschappelijk onderzoek.
Het vak omgevingspsychologie is wellicht het meest interessant om te onderwijzen in de Bachelor, aangezien de omgevingspsychologie een vorm is van toegepaste psychologie die zich bezighoudt met de interactie tussen de mens en zijn omgeving, dus zowel de invloed van de omgeving op mensen als de invloed van mensen op de omgeving.
Belangrijke thema’s zijn o.a.: navigatie en oriëntatie, ‘crowding’ (drukte beleving), ‘perceived control’ (ervaren controle), sociale interactie, restoratieve effecten, etc.
Uit omgevingspsychologische onderzoek is bijvoorbeeeld gebleken dat:
- stoelopstelling sociale interactie beïnvloed 1) 2)
- uitzicht op groen stressreducerende werking heeft, pijn vermindert (hogere pijntolerantie, minder sterke pijnmedicatie) en een sneller herstel geeft (kortere ligduur) 3) 4)
- ‘Perceived control’ het effect van stressfactoren zoals geluid sterk kan beïnvloeden 5) 6)
Studenten (en overigens ook architecten) beweren vaak dat hun ontwerp een goede omgeving is voor de toekomstige gebruiker om te verblijven, meestal alleen gebaseerd op eigen ervaringen. Zelden worden de behoeftes van toekomstige gebruikers grondig onderzocht en of hun ontwerpoplossingen de behoeftes van de gebruiker wel accommoderen.7) Een interessant voorbeeld is station Rijswijk, waar dure sparingen in het plafond zijn gemaakt om daglicht binnen te laten. Mensen voelen zich veiliger in ondergrondse ruimtes als er daglicht naar binnen schijnt, dacht de architect van dit ondergrondse treinstation waarschijnlijk. De reiziger oordeelt echter anders. Hij ervaart het station als donker, zelfs donkerder dan stations waar nauwelijks daglicht naar binnen sijpelt. Het daglicht dat in Rijswijk via een glazen piramide naar binnen schijnt, werkt namelijk als een soort tegenlicht. Je zicht wordt er slechter door, net als wanneer een auto met felle koplampen op je af komt rijden. 8) 9)
Gelukkig hoor ik steeds meer mensen op onze Faculteit praten over het onderwerp. Ik hoor bijvoorbeeld nog veel docenten spreken over de lezing van omgevingspsycholoog Machiel van Dorst over ‘sociale duurzaamheid’. Dus het lijkt er op dat nu eindelijk na de ‘economische duurzaamheid’ en ’ecologische duurzaamheid’ ook de ‘sociale duurzaamheid’ langzaam serieus wordt genomen in onze Faculteit.
Er is dus hoop en ook in Riedijks conceptuele schets voor de nieuwe Bachelor staat een hoopvolle term, namelijk: ‘Maatschappij’. Dit kan natuurlijk een prachtige verzamelnaam worden voor de vakken psychologie, sociologie en filosofie.
geïnteresseerd geworden in het onderwerp omgevingspsychologie? bekijk dan de volgende links:
- www.experiencingarchitecture.com (met interessante artikelen en links)
- Van Akkeren, S.; Van der Voordt, D.J.M.; Gorgievski, M. (2010) Flexwerken in een academische omgeving: Faculteit Bouwkunde na de brand; Facility Management Magazine, Jaarboek 2010
- Dorst, M.J. (2005) Een duurzaam leefbare woonomgeving; Eburon, Delft
Paul de Vries
architect gespecialiseerd in omgevingspsychologie
[S!MPL] Environmental Psychology & Architecture
1) Sommer, R., and Ross, H. (1958). Social interaction on a geriatrics ward; International Journal of Social Psychiatry,4, 128-133
2) Mehrabian, A., and Diamond, S. G. (1971). Seating arrangement and conversation; Sociometry, 34, 281-289.
3) Ulrich, R. S. (1984) View through window may influence recovery from surgery. Science, 224, 420-421
4) Dijkstra, K., Pieterse, M. E., Pruy, A. (2008) Stress-reducing effects of indoor plants in the built healthcare environment: The mediating role of perceived attractiveness; Preventive Medicine Volume 47, Issue 3, 279-283
5) Glass, D. C. and Singer, J. E. (1972). Urban stress. New York: Academic Press.
6) Kryter, K. D. (1994) The handbook of learning and effects of noise. San Diego: Academic Press
7) Hamel. R., (1990) Over het denken van de architect. AHA Books, Amsterdam.
8 ) Segersa, M. een interview met Durmisevic, S.,(2001) Mensen beleven ruimtes vaak op dezelfde manier; TU Delta Jaargang 33, Nummer 1
9) Durmisevic, S. (2002). Perception Aspects in Underground Spaces using Intelligent Knowledge Modeling; Delft University Press
Paul de Vries, ik kan niet zo goed wijs worden uit jouw stuk
Kun je me misschien de tekst van Michiel Riedijk (doen) opsturen
ik ben er erg benieuwd naar.
Meestal beweert Michiel Riedijk net als Taeke de Jong (étonnés de se trouver ensemble)
verstandige en interessante dingen
Vanuit Cali Colombia em prof Willem Riedijk